You are here

โครงการ ฟาร์มสร้างสุขรามาธิบดี

โครงการ ฟาร์มสร้างสุขรามาธิบดี

     หลักการและเหตุผล

"...อาหารเป็นองค์ประกอบสำคัญอันดับต้นๆ ในการส่งเสริมสุขภาพร่างกาย ทุกวันนี้เราได้รับสารพิษตกค้างจากผัก ผลไม้ เนื้อสัตว์ต่างๆ หรือแม้กระทั่งข้าวที่เราบริโภคเป็นอาหารหลักกันทุกวันก็ยังมีสารเคมีตกค้างนอกจากสาเหตุอื่นๆ ของปัญหาสุขภาพแล้วจึงไม่น่าแปลกใจว่าเพราะเหตุใดประชาชนต้องเจ็บป่วยด้วยโรคต่างๆ อย่างไม่มีทีท่าว่าจะลดน้อยถอยลง ทั้งในระดับครัวเรือนเองและประเทศต้องสูญเสียค่าใช้จ่ายไปกับการรักษาพยาบาลจำนวนมหาศาล..."

 

              

              

 

     วัตถุประสงค์

     โครงการ ฟาร์มสร้างสุขภาพด้วยวิถีเกษตรอินทรีย์ ดำเนินการโดยคณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี และได้รับการสนับสนุนงบประมาณจาก สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อปรับปรุงโมเดลการดำเนินการต้นแบบระบบอาหารสุขภาพและเกษตรกรรมยั่งยืนระดับองค์กร  ที่ครบวงจร ทั้งเป็นผู้ผลิต ผู้บริโภค และการจำหน่ายผลผลิต  ได้เริ่มต้นมาตั้งแต่ ปี 2555 จนถึงปัจจุบัน  ซึ่งในระยะที่ผ่านมา โครงการฯ สามารถผลิตผักและผลไม้ที่มีความเหมาะสมกับพื้นที่และตรงกับความต้องการของโรงพยาบาลรามาธิบดี  เช่น  กล้วย  มะละกอ  ข้าวโพด รวมถึงไม้ยืนต้นที่เริ่มให้ผลผลิตในระยะยาว เช่น ขนุน ตลอดจนการพัฒนาศักยภาพในการแปรรูปผลผลิตให้ออกมาเป็นผลิตภัณฑ์ที่เพิ่มมูลค่าในการจำหน่าย  เช่น  กล้วยอบพลังงานแสงอาทิตย์  น้ำผลไม้  สบู่  ครีมอาบน้ำและแชมพูสระผม  รวมทั้งขยายช่องทางการตลาดโดยการร่วมกับองค์กรหน่วยงานอื่นๆ และเกษตรกรในพื้นที่

     ในปี 2561 นี้  ได้ตั้งเป้าหมายหลักในการพัฒนาเป็นแหล่งเรียนรู้ หรือศูนย์การเรียนรู้ที่สำคัญ สำหรับ นักเรียน นักศึกษา บุคลากร รวมถึงประชาชนทั่วไป และดำเนินการสร้างเครือข่าย โดยส่งเสริมให้ชุมชนและเกษตรกรรอบพื้นที่ ได้มีส่วนร่วมทำผลผลิตเป็นแบบเกษตรอินทรีย์

              

               

              

 

     ผลการดำเนินงาน

     โดยสรุป ผลที่ได้เป็นไปตามเป้าหมายหลัก คือ การดำเนินการเกษตรแบบอินทรีย์ในฐานะคณะแพทยศาสตร์ “ในระดับองค์กร” ที่ครบวงจรต่อยอดจากโครงการในระยะที่ผ่านมา ในการเป็นศูนย์เรียนรู้ กิจกรรมและผลการดำเนินงาน ในปี 2561 สรุปได้ดังนี้

  • จัดการพื้นที่และแผนการจัดการผลผลิต พัฒนาปรับปรุงพื้นที่เพื่อขยายการเพาะปลูก และปรับปรุงพื้นที่ที่มีปัญหา น้ำท่วม มีการดำเนินการวางแผนการเพาะปลูก กำหนดชนิดผักที่สามารถปลูกได้ และกระบวนการนำส่งอย่างต่อเนื่อง โดยร่วมวางแผนให้สอดคล้องกับกิจกรรมการเรียนรู้ที่มีผู้เข้ามาศึกษาดูงาน สามารถเก็บเกี่ยวผลผลิต ส่งเข้าครัวรามาธิบดี สัปดาห์ละครั้งอย่างต่อเนื่อง รวมถึงนำไปใช้สนับสนุนกิจกรรมต่างๆ มีผลผลิตแปรรูป เช่น กล้วยตาก ชาสมุนไพร และน้ำสมุนไพรโดยใช้หญ้าหวานแทนน้ำตาล และเครื่องแกง จัดส่งครัวรามาธิบดี เพื่อใช้จัดเลี้ยงงานประชุม/กิจกรรมคณะฯ สบู่สมุนไพร ใช้เป็นของขวัญ/ของที่ระลึกในโอกาสต่างๆ
  • การเกิดศูนย์เรียนรู้ ที่ดำเนินการภายในฟาร์มสร้างสุขฯ 1 แห่ง ที่มีพื้นที่จัดแสดง และเนื้อหาความรู้ที่เกี่ยวข้องที่เป็นฐานการเรียนรู้หลัก 9 ฐาน และมีเจ้าหน้าที่ฟาร์มสร้างสุข รวมถึงบุคลากรของคณะฯ เป็นผู้บรรยายในแต่ละฐาน  มีการรวบรวมข้อมูลเนื้อหาความรู้ เพื่อจัดทำองค์ความรู้ในการผลิตสื่อและทำฐานการเรียนรู้ โดยมีการจัดทำสื่อความรู้/สื่อประชาสัมพันธ์ผ่านคลิป VDO 3 เรื่อง ป้ายไวนิล 3 เรื่อง แผ่นพับความรู้ 11 เรื่อง เผยแพร่กิจกรรมผ่านทาง Facebook ของฟาร์มสร้างสุขฯ มีผู้ติดตามจำนวน มากกว่า 300 คน
  • เกิดรูปแบบการเรียนรู้ที่เหมาะสมกับ 4 กลุ่มเป้าหมาย ซึ่งได้แก่การเรียนรู้วิถีเกษตรอินทรีย์สำหรับ นักศึกษาสายสุขภาพ กลุ่มนักเรียน/เยาวชน ผู้มีพื้นที่จำกัด ผู้สูงอายุและผู้ป่วย
  • เกิดนโยบายในระดับองค์กรที่ส่งเสริมการบริโภคผักผลไม้ 3 นโยบาย จาก 3 องค์กร ได้แก่ สาขาวิชาการพยาบาลสุขภาพชุมชน งานกิจการนักศึกษา โรงเรียนพยาบาลรามาธิบดี และงานสร้างเสริมสุขภาพเกิดนโยบายเปลี่ยนการจัดอาหารว่างที่ใช้ในการประชุมจากขนมหวานเป็นผลไม้ เพิ่มเมนูผัก เช่น สลัด ควบคู่กับกับอาหารเมนูหลัก
  • เกิดกลุ่ม/ชมรมต่างๆ นำแนวคิดที่เกี่ยวข้องกับการปลูกผักผลไม้และการบริโภคอาหารสุขภาพไปดำเนินการ 7 กลุ่ม
  • มีกิจกรรมการถ่ายทอดความรู้/รณรงค์ในด้านวิถีเกษตรอินทรีย์เพื่อสุขภาพ โดยจัดกิจกรรมเรียนรู้ ดูงาน จัดอบรม ฝึกงานภาคปฏิบัติ ทางด้านการเกษตรและด้านสุขภาพ สำหรับชุมชนที่เป็นเครือข่าย ผู้สนใจ นักเรียน กลุ่มเยาวชน นักศึกษาทางด้านสุขภาพ และสาขาที่เกี่ยวข้อง ของคณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี รวมถึงคณะอื่นๆ ในมหาวิทยาลัยมหิดล และสถาบันอื่นๆ

               

                

 

  • มีโรงเรียน/ชุมชนในบริเวณใกล้พื้นที่ดำเนินการ“ฟาร์มสร้างสุข” อย่างน้อย 3 แห่งนำแนวคิดที่เกี่ยวข้องกับวิถีเกษตรอินทรีย์เพื่อสุขภาพไปดำเนินการ ได้แก่ 1) โรงเรียนคลองสิบสามผิวสีราษฎร์บำรุง ทำเกษตรอินทรีย์ในโรงเรียน และมีการแปรรูปผลิตภัณฑ์         2) โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลหนองสามวัง 2 ทำเกษตรอินทรีย์รอบพื้นที่ 3) เกษตรกรที่อาศัยในพื้นที่รอบฟาร์มสร้างสุข แบ่งพื้นที่ทำเกษตรอินทรีย์
  • เกิดจุดจำหน่ายผักผลไม้ปลอดสารเคมีภายในโรงพยาบาลรามาธิบดีเป็นประจำอย่างน้อยสัปดาห์ละ 1 วัน ซึ่งทางโครงการมีการจัดจุดจำหน่ายพืชผักปลอดสารเคมีที่มาจากฟาร์มสร้างสุขในทุกสัปดาห์ๆ ละครั้งอาคาร 1 ชั้น 2 ภายในคาเฟทีเรีย นอกจากนี้ยังมีตลาดนัดสุขภาพ จำหน่ายผลผลิตที่เพาะปลูกแบบอินทรีย์ทั้งที่เป็นผัก ผลไม้ รวมถึงผลิตภัณฑ์แปรรูป เดือนละ 1 ครั้งอาคาร 1 ชั้น 2 บริเวณหน้าคาเฟทีเรีย
  • มีรูปแบบกิจกรรมการท่องเที่ยวเชิงสุขภาพ จำนวน 4 ครั้ง ให้กับ มูลนิธิเพื่อโลกสีเขียว ชมรมรามาอาวุโส กลุ่มมิตรภาพบำบัด (ชมรมผู้ไร้กล่องเสียง โรงพยาบาลรามาธิบดี) และคณะอาจารย์พยาบาล โรงเรียนพยาบาลรามาธิบดี
  • การทำวิจัยร่วมกับ บริษัท ปตท. และ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ศึกษาการใช้ ประโยชน์จากเบนทอไนต์ ในการปรับสภาพดินเปรี้ยวในพื้นที่เกษตรกรรม โดย ฝ่ายจัดการสิ่งแวดล้อมโครงการ บริษัท ปตท. จำกัด (มหาชน) และภาควิชาปฐพีวิทยา มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์

 

                

                

 

     เป้าหมายการทำโครงการ

ได้วางไว้ในกรอบความสำเร็จที่มุ่งสู่คำว่าสร้างเสริมสุขภาพเป็นสำคัญ

 "สร้าง" - "เสริม" - "สุข" - "ภาพ"

     วัตถุประสงค์โดยสรุป
  1. พัฒนาและทดลองโมเดลการดำเนินการต้นแบบระบบอาหารสุขภาพและเกษตรกรรมยั่งยืนระดับองค์กร [Organization-supported Agriculture System] ที่ครบวงจรในระดับองค์กร ทั้งผู้ผลิต ผู้บริโภค และ ระบบตลาด
  2. สร้างแหล่งผลิตเกษตรอินทรีย์ และ ไม้ยืนต้น ให้เป็นแหล่งเรียนรู้ที่สำคัญของ มหาวิทยาลัยมหิดล ประชาชนทั่วไปในเขต กทม. และ พื้นที่ใกล้เคียง
  3. พัฒนาต้นแบบกิจการเพื่อสังคม ที่รองรับกลุ่มบุคลากรเกษียนขององค์กร ให้สามารถเข้ามามีส่วนร่วมดำเนินการสาธารณประโยชน์ขององค์กรได้อย่างมีประสิทธิภาพและยั่งยืน 

 

     ลักษณะสภาพพื้นที่

     มีลักษณะเป็นที่ราบลุ่มในภาคกลาง ขนาด 30 ไร่ ตั้งอยู่ ณ เลขที่ 54/8 ถนนรังสิต-นครนายก (คลอง 13)  พื้นที่สี่เหลี่ยมผืนผ้า มีลักษณะแคบยาว ด้านหน้า ทิศตะวันออก ติดกับถนนเลียบคลองรพีพัฒน์ กว้าง 38 เมตร ยาวประมาณ 1,225 เมตร ด้านท้ายมีคลองขุดที่เชื่อมต่อกับคลองของเอกชน ทิศเหนือและทิศใต้ติดกับที่ดินเอกชน ที่ปลูกไม้ประดับ สำหรับจำหน่ายและทำนาที่ใช้สารเคมี

 

เริ่นต้นทำโครงการปีแรก 2556

จนถึงปัจจุบัน... 

(ถอดบทเรียนการดำเนินการช่วงปี 1 - 2)

 

ข้อมูลแนะนำโดยสรุป  : โครงการฟาร์มสร้างสุข  รามาธิบดี

(คลิปรายการ)  -  ข่าวดีจะดัง  ตอน  ฟาร์มสร้างสุข

(คลิปรายการ)  - ปฏิบัติการข่าวดี  ตอน  ฟาร์มสร้างสุข  รามาธิบดี  

(คลิปรายการ)  - ฟาร์มสร้างสุขด้วยวิถีเกษตรอินทรีย์ 2561

(คลิปกิจกรรม) - กิจกรรมเปิดบ้าน "ฟาร์มสร้างสุข" วันที่ 21 มกราคม 2562

 

Facebook : โครงการฟาร์มสร้างสุข  รามาธิบดี

ติดตามฟาร์มสร้างสุขได้ที่

 

 

 

 

งานสร้างเสริมสุขภาพ
270 ถนนพระรามที่ 6 แขวงทุ่งพญาไท เขตราชเทวี กรุงเทพมหานคร 10400
โทรศัพท์ 02-201-1064  โทรสาร 02-201-2543